Błędy poznawcze, a błędy w testach

Błąd poznawczy jest nieracjonalnym sposobem postrzegania rzeczywistości. Każdy z nas go popełnia, a wpływa on na podejmowane przez nas decyzje podczas wytwarzania i testowania oprogramowania. Większość z nich jest szkodliwa, niektóre mogą prowadzić do katastrofalnych skutków.


Przyczyną pojawiania się błędów są często ograniczone zasoby, brak czasu lub motywacji do formułowania poprawnych sądów oraz pragnienie zachowania dobrego samopoczucia.

Oto najpopularniejsze błędy w zachowaniu i podejmowaniu decyzji i ich wpływ na wyniki testowania.

  • Efekt autorytetu – poleganie wyłącznie na autorytecie, może prowadzić do zaniechania własnej oceny.
  • Efekt czystej ekspozycji – wytworzenie pozytywnej opinii o jakości czy oceny testowanego obiektu pod wpływem samego zwiększenia liczby kontaktów z tym obiektem. Często nazywane akceptacją złej jakości gdy np. wielokrotnie nasze zgłoszenie jest odrzucane.
  • Efekt izolacji – tendencja do obserwowania tylko obiektów, które w jakiś sposób wyróżniają się ze środowiska i przy okazji pomijania innych obszarów funkcjonalnych.
  • Efekt kontrastu – subiektywne zwiększenie lub zmniejszenie obserwowanych cech obiektu w zależności od porównania z wcześniej obserwowanym obiektem. Może prowadzić do zaburzenia oceny jakości gdy bazujemy na innym obiekcie o katastrofalnym poziomie jakości.
  • Efekt niepotrzebnych informacji – tendencja do zbierania dodatkowych informacji nawet wtedy, gdy nie mogą one mieć wpływu na podejmowaną decyzję. W testowaniu często widoczne przy przeinwestowaniu w testowanie niektórych obszarów aplikacji.
  • Efekt Pollyanny – tendencja do myślenia o rzeczach przyjemnych i poszukiwania pozytywnych aspektów w każdej sytuacji, przy jednoczesnym ignorowaniu aspektów przykrych lub nieprzyjemnych, czyli nadmierne koncentrowanie się na dobrej jakości.
  • Efekt pominięcia – tendencja do oceniania szkodliwych działań jako gorsze i bardziej niemoralne niż równie szkodliwy brak działania i bezczynność. Niedziałająca funkcja wydaje nam się większym problemem niż brak niektórych funkcji.
  • Efekt przywiązania – korzystanie ze zbyt mało różnorodnych źródeł informacji czyli definiowanie poprawności lub niepoprawności działania przez pryzmat specyfikacji wymagań, która może być błędna.
  • Efekt pseudopewności – przy uruchomieniu przypadków testowych tendencja do unikania ryzyka przy dążeniu do pozytywnych rezultatów, a szukania ryzyka przy dążeniu do uniknięcia analogicznych negatywnych rezultatów.
  • Efekt skupienia – błąd w ocenie wynikający ze zwracania nadmiernej uwagi na jeden aspekt i ignorowania innych aspektów.
  • Efekt statusu quo – tendencja do akceptowania rzeczy takich, jakimi aktualnie są. Szczególnie widoczne u młodych testerów.
  • Efekt ślepej plamki – tendencja do niezauważania błędów we własnej ocenie rzeczywistości i brak krytyczności co do własnej pracy.
  • Efekt wspierania decyzji – tendencja do lepszego pamiętania argumentów przemawiających za podjętą już decyzją niż przeciwko niej. Szczególnie widoczne w dyskusji nad defektami.
  • Efekt wyniku – tendencja do oceniania decyzji na podstawie znanych później ich rezultatów, zamiast na podstawie informacji znanych w momencie podejmowania tych decyzji. Szczególnie widoczne w dyskusji nad defektami.
  • Efekt wyświadczonej przysługi - tendencja do zmiany postawy na bardziej przyjazną w stosunku do osób, dla których z własnej woli zrobiło się coś dobrego. Widoczne w relacjach z programistami.
  • Efekt wiarygodności – ocenianie wiarygodności argumentów na podstawie zgodności wniosków z wcześniejszymi założeniami. Widoczne w pracy programistów.
  • Efekt zaprzeczania – tendencja do krytycznego weryfikowania informacji, które zaprzeczają dotychczasowym opiniom, przy jednoczesnym bezkrytycznym akceptowaniu informacji, które je potwierdzają. Widoczne przy dyskusjach w zaraportowanych incydentach, które nie są jednoznacznie określone jako wymagające naprawy.
  • Efekt zerowego ryzyka – przy zarządzaniu ryzykiem produktowym ocenianie redukcji ryzyka do zera jako bardziej wartościowej, niż wynikałoby to z wyceny samego ryzyka.
  • Hiperboliczne obniżenie wartości – w zarządzaniu testowaniem tendencja do przedkładania wcześniejszych zysków nad późniejsze tym silniej, im oba zyski są bliżej obecnej chwili.
  • Ignorowanie prawdopodobieństwa – tendencja do ignorowania zasad rachunku prawdopodobieństwa przy podejmowaniu decyzji w zarządzaniu ryzykiem.
  • Racjonalizacja zakupu – tendencja do przekonywania post-factum samych siebie o wartości dokonanej decyzji nawet jeśli nie była ona słuszna.
  • Selektywna percepcja – tendencja do zaburzania percepcji przez oczekiwania, gdzie ciężko nam określić różnice między oczekiwanym, a aktualnym rezultatem.
  • Skrzywienie zawodowe – tendencja do oceniania rzeczy z punktu widzenia swojej profesji, z ignorowaniem szerszego punktu widzenia. Szczególnie widoczne w pracy programistów i innych ekspertów technicznych.
  • Zasada podczepienia – tendencja do robienia czegoś (i wierzenia w coś) dlatego tylko, że wiele osób tak robi. Powiązany z zachowaniem stadnym i modą. Widoczne m.in. w certyfikacji testerów.
  • Złudzenie kontroli – przekonanie o możliwości wpływania na sytuacje, na które w rzeczywistości żadnego wpływu się nie ma. Często widoczne w pracy testera, którego głos nie jest słyszalny na forum projektu.
  • Złudzenie planowania – tendencja do niedoceniania kosztów i czasu wykonania przyszłego zadania widoczne u większości managerów testów i testerów.

Analiza błędów poznawczych powinna pomóc Wam je wyeliminować w Waszej codziennej pracy, jak i w pracy Waszego zespołu.

 

Żródło https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_b%C5%82%C4%99d%C3%B3w_poznawczych

 

Najbliższe terminy szkoleń

 

22-25 października - Wrocław

Zawód Tester


26 października - Kraków

Testerskie umiejętności miękkie


29-30 października - Poznań

JAVA dla testerów oprogramowania

 

Partnerzy

Narzędzia testerskie