UX ciasteczek

Ciasteczka (ang. cookies) to niewielkie pliki tekstowe wysyłane przez serwis internetowy i zapisywane na urządzeniu użytkownika, które przechowują dane o wizycie na danej witrynie. Wśród nich są m.in. preferencje językowe, zawartość koszyka czy stan zalogowania, co pozwala na personalizację strony i ułatwia poruszanie się po niej. Obecnie ciasteczka mogą być wykorzystywane do śledzenia aktywności użytkowników.

Najlepszym wyborem dla użytkownika jest ograniczanie dostępu do informacji o własnej aktywności. Chcemy ciasteczek tam, gdzie pomagają utrzymać sesję lub zapamiętać preferencje użytkownika, ale nie chcemy być śledzeni. Z drugiej strony firmy chcą śledzić naszą aktywność i chcą używać jej do zwiększania swojej sprzedaży.

Twórcy witryn będą chcieli wiedzieć o nas możliwie najwięcej, dlatego też kiedy mamy dokonać wyboru, jaki zakres ciasteczek będzie przechowywany, sugerują wyróżnionym klawiszem wybór możliwie najszerszego zakresu śledzenia. Zamiast podpowiadać nam to, co jest przez nas preferowane, kierują nami tak, byśmy działali na własną szkodę. Z jednej strony jest to nieetyczne, a z drugiej całkowicie niezgodne z dobrze pojmowanym UX. 

Przyjrzyjmy się kilku witrynom i sposobowi prezentowania zgód na ciasteczka. 

 
Widzimy jeden i ten sam wzorzec. Wyróżniony klawisz (w tych przykładach zawsze niebieski z białą czcionką) prowadzi nas do akceptacji wszystkich ciastek i udostępnienia większego zakresu danych właścicielom witryny. W jaki sposób może to być szkodliwe dla użytkowników? Jednym z przykładów może być tzw. remarketing (retargeting). Mechanizm działa następująco:

• wchodzisz na stronę sklepu i oglądasz produkt,
• akceptujesz cookies (szczególnie marketingowe),
• na Twoim urządzeniu zapisywany jest identyfikator w pliku cookie,
• platformy reklamowe (np. Google Ads, Meta) „zapamiętują”, że interesowałeś się tym produktem,
• później widzisz reklamy tego produktu na innych stronach.

W efekcie ten sam produkt niejako śledzi Cię po Internecie. 

Jeśli nawet zdecydujesz się na odrzucenie plików cookies, właściciele witryn zrobią wiele, aby Ci to utrudnić.

 
Załóżmy, że jako świadomy użytkownik klikasz „Dostosuj wybór”. Kolejny ekran nie rozwiązuje problemu, a wprowadza Cię w proces, w którym znów najlepszy dla Ciebie wybór nie jest łatwy do znalezienia. 

Oczywiście, tu najlepszym rozwiązaniem jest kliknięcie „Odrzuć wszystko”, jednak ten klawisz wygląda tak samo jak „Zaakceptuj wszystko”. Wydaje się również, że korzystne dla użytkownika działanie daje „Zapisz i wyjdź”, ale nie przekonasz się o tym, póki nie przejrzysz, jakie opcje są zaznaczone w poszczególnych „zwiniętych” obszarach typów ciasteczek. 

Właściciele witryn wykorzystują fakt, że wielu użytkowników nie analizuje ustawień prywatności. Zgodnie z heurystykami UX użytkownik nie powinien być zmuszany do wykonywania zbędnych analiz i decyzji. W tym przypadku brak przemyślenia własnych preferencji powoduje, że oddajemy za darmo nasze dane i ograniczamy swoją prywatność.