Redakcja
W energetyce funkcjonują trzy główne wskaźniki związane z przerwami w dostarczaniu energii - SAIFI, SAIDI oraz MAIFI.
SAIFI (ang. System Average Interruption Frequency Index) to wskaźnik elektroenergetyczny określający przeciętną częstość długich i bardzo długich przerw w dostawach energii elektrycznej na jednego odbiorcę w ciągu roku. Informuje o tym, ile razy średnio klient doświadczył braku prądu.
- Jest to suma wszystkich przerw nieplanowanych (i często planowanych) u odbiorców w ciągu roku, podzielona przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców.
- Wynik podawany jest w liczbie przerw/odbiorcę na rok.
- Obejmuje zazwyczaj przerwy dłuższe niż 3 minuty (według standardu IEEE 1366 powyżej 5 minut).
- Służy do oceny niezawodności działania sieci dystrybucyjnej przez operatorów energetycznych.
Wraz ze wskaźnikiem SAIDI (czas trwania przerw), SAIFI jest istotnym miernikiem jakości usług dystrybucji energii, gdzie niższa wartość oznacza lepszą niezawodność.
SAIDI (System Average Interruption Duration Index) to wskaźnik niezawodności dostaw energii elektrycznej, określający przeciętny czas trwania przerw (długich i bardzo długich) w dostawach prądu na jednego odbiorcę w ciągu roku. Wyrażany jest w minutach i służy do oceny jakości pracy dystrybutorów energii. Niższa wartość SAIDI oznacza większą niezawodność sieci.
- Jest to suma iloczynów czasu trwania przerw i liczby odbiorców narażonych na te przerwy, podzielona przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców.
- Obejmuje przerwy długie (powyżej 3 minut w Polsce, powyżej 5 minut wg standardu IEEE).
- Wyznaczany jest oddzielnie dla przerw planowanych i nieplanowanych.
- Pozwala ocenić, jak często i jak długo przeciętny klient jest pozbawiony energii elektrycznej w danym roku.
Wskaźnik ten jest niezbędny do monitorowania i poprawy jakości dostaw energii przez Operatorów Systemów Dystrybucyjnych (OSD).
MAIFI (Momentary Average Interruption Frequency Index) to wskaźnik niezawodności dostaw energii elektrycznej, określający przeciętną częstość występowania przerw krótkich (chwilowych) na jednego odbiorcę w ciągu roku. Oblicza się go jako iloraz liczby odbiorców dotkniętych przerwami krótkimi do całkowitej liczby odbiorców.
Najważniejsze informacje o MAIFI:
- Wskaźnik przeciętnej częstości przerw krótkich.
- Obejmuje przerwy trwające krócej niż 3 minuty (zazwyczaj są to mignięcia trwające sekundy), które nie są uwzględniane w wskaźnikach długich przerw, takich jak SAIFI.
- Wzór:
- Jest używany przez zakłady energetyczne do monitorowania stabilności sieci, szczególnie w kontekście zadziałania automatyki zabezpieczeniowej (np. ponowne załączenia).
Wartość MAIFI pomaga ocenić jakość dostaw, gdzie niższa wartość oznacza lepszą niezawodność (mniej przerw krótkich).
Wskaźniki SAIDI i SAIFI wyznaczane są oddzielnie dla przerw planowanych i nieplanowanych, z uwzględnieniem przerw katastrofalnych oraz bez uwzględnienia tych przerw.
- Przerwy planowane – wynikające z programu prac eksploatacyjnych sieci elektroenergetycznej; czas trwania tej przerwy jest liczony od chwili otwarcia wyłącznika do czasu wznowienia dostarczania energii elektrycznej
- Przerwy nieplanowane – spowodowane wystąpieniem awarii w sieci elektroenergetycznej, przy czym czas trwania tej przerwy jest liczony od chwili uzyskania przez przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej informacji o jej wystąpieniu do czasu wznowienia dostarczania energii elektrycznej
- Przerwy krótkie – trwające dłużej niż 1 sekundę i nie dłużej niż 3 minuty
- Przerwy długie – trwające dłużej niż 3 minuty i nie dłużej niż 12 godzin
- Przerwy bardzo długie – trwające dłużej niż 12 godzin i nie dłużej niż 24 godziny
- Przerwy katastrofalne – trwające dłużej niż 24 godziny.
Podobne wskaźniki znajdziemy również w IT. Odpowiednikami SAIFI, MAIFI i SAIDI w dziedzinie utrzymania oprogramowania są kluczowe wskaźniki efektywności (KPI) związane z dostępnością (Uptime) i czasem naprawy (MTTR).
Poniżej zestawiono wskaźniki wraz z odpowiednikiem:
- SAIDI
- Odpowiednik w IT: Downtime (Suma czasu przestojów), ASAI (Average Service Availability Index) lub Uptime % (np. 99.99%).
- Jest to całkowity czas, w którym użytkownicy nie mieli dostępu do systemu w określonym okresie.
- SAIFI
- Odpowiednik w IT: Frequency of Outages (częstotliwość awarii) lub Number of Incidents (Liczba incydentów).
- Informuje o tym, jak często oprogramowanie ulega awarii w danym roku/miesiącu.
- MAIFI (Momentary Average Interruption Frequency Index) – wskaźnik częstotliwości przerw krótkich.
- Odpowiednik w IT: Minor Incidents (Drobne incydenty), Transient Errors (Błędy chwilowe) lub Packet Loss/Latency Spikes (Skoki opóźnień).
- Jest to liczba bardzo krótkich przerw (np. poniżej 5 minut) lub chwilowych zakłóceń w działaniu usługi.
Dodatkowo w IT znajdziemy metryki, które mogłyby być ciekawe z perspektywy energetyki:
- MTTR (Mean Time To Repair/Restore) – Średni czas naprawy. Odpowiada za to, jak szybko inżynierowie przywracają system po wystąpieniu SAIFI.
- MTBF (Mean Time Between Failures) – Średni czas między awariami. Mierzy niezawodność (odpowiednik „odstępu” między SAIFI).
- CAIDI (Customer Average Interruption Duration Index) – Średni czas trwania przerwy u klienta. W IT jest to często po prostu MTTR, czyli średni czas, przez jaki użytkownik jest pozbawiony dostępu do usługi.
Podsumowując, energetyczne SAIDI/SAIFI mierzą, jak długo i często brakuje prądu, natomiast w IT Uptime/Downtime mierzy, jak długo oprogramowanie jest niedostępne, a częstotliwość incydentów – jak często to się zdarza.
Gdybyśmy założyli, że systemy krytyczne mają podobne cechy jak systemy energetyczne, można by zastosować reguły energetyczne do utrzymania oprogramowania na produkcji. Na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, operatorzy energetyczni są zobligowani do corocznego publikowania wskaźników dotyczących czasu trwania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej.
